Uganda: Zaben ‘Yan Uwa a Majalisar Dokoki Na Kara Karbuwa Al’umma Sun Mayar da Siyasa Gado?

A Uganda, zaben ‘yan uwa da ‘ya’ya na tsoffin ‘yan majalisa ya zama ruwan dare. Idan dan majalisa ya rasu, akwai yiwuwar wani daga cikin danginsa ya gaje shi—koda kuwa bai taba siyasa ba. Wannan al’ada ta kara bayyana yayin da kasar ke shirye-shiryen shiga zabukan 2026.

Misali, lokacin da Patrick Okabe, dan majalisa daga Serere County ya rasu a hadarin mota a 2022, dansa Emmanuel Omoding ya tsaya takara a zaben cike gurbi kuma ya ci. Haka zalika, lokacin da tsohon kakakin majalisa Jacob Oulanyah ya mutu a 2022, dansa Andrew Ojok Oulanyah ya maye gurbinsa. Haka kuma, Rehema Watongola ta rasu a 2020, sai diyarta Kayanga Baroda ta ci zabe da tuta mai zaman kanta.

Masana sun bayyana cewa wannan al’ada tana kara dankon ikonsa ga wasu dangogi, tana rage damar shiga sabbin shugabanni. Rogers Barigayomwe, farfesa a Jami’ar Kampala, ya bayyana hakan da cewa:
“Wannan tsarin siyasa tamkar kafa mulkin gado ne. Sai dai yana da karbuwa saboda mutane suna ganin ‘yan uwa za su ci gaba da ayyukan da wanda ya rasu ya bari.”

A Uganda, matsalar rashin wadataccen ayyuka daga gwamnati na sa mutane dogaro da yan majalisa domin samar musu da abubuwa kamar ruwan sha, asibitoci, makarantun gwamnati da kuma tallafin jama’a. Don haka, idan wani ya mutu kafin kammala ayyukan da ya dauki alkawari, jama’a na kallon dan uwansa ko diyarsa a matsayin wanda zai tabbatar da ci gaban.

Masu suka kuma na ganin wannan al’ada na taimaka wajen tsawaita ikonsa ga jam’iyya mai mulki NRM (National Resistance Movement) wadda Shugaba Yoweri Museveni ke jagoranta tsawon shekaru kusan 40. Jam’iyyar ta sha tsayar da ‘yan uwa a matsayin zababbun wakilai don ta ci gaba da rike iko a mazabun da aka rasa wakilai.

Ko da yake doka ba ta haramta hakan ba, wasu ‘yan kasa da masana na gargadi cewa siyasar gado za ta iya rage ingancin wakilci da kuma hana fitowar sababbin shugabanni. “Dimokradiyya da gaske na nufin bude hanya ga kowa,” in ji Farfesa Sabiti Makara daga Jami’ar Kabale.

Yayin da 2026 ke karatowa, ana tambaya ko Ugandawa za su ci gaba da rungumar siyasar gado, ko kuwa za su rungumi sababbin shugabanni da sabbin manufofi.

Popular posts from this blog

Juyin Mulki Na Ci Gaba A Benin Republic, Sojoji Sun Kai Hari Gidan Shugaba Talon, Sun Kwace Talabijin Na Ƙasa.

Image
Rikici mai tsanani ya barke a safiyar Lahadi, 7 ga Disamba 2025, a ƙasar Benin Republic bayan rahotanni sun tabbatar da cewa wani rukuni na sojoji ya kai hari gidan shugaban ƙasar, Patrice Talon, da ke unguwar Le Guézo a Cotonou. Wani fitaccen gidan labarai na yankin, TchadOne, ya bayar da rahoton cewa harin ya samu jagoranci ne daga Lieutenant Colonel Pascal Tigri, wanda ake zargin shi ke jagorantar yunkurin hambarar da gwamnatin Talon. Bayan harin, sojoji sun mamaye gidan talabijin na ƙasa. Daga bisani, Lt. Col. Tigri ya bayyana kai tsaye a talabijin yana ayyana kansa a matsayin: “Shugaban Kwamitin Sake Tsarin Mulki na Soji.” Halalcin Birnin Cotonou Ya Ƙara Lalacewa Mutanen Cotonou sun wayi gari cikin tashin hankali saboda: Sojoji sun mamaye muhimman wurare An ji motsin manyan motocin yaƙi Gidan talabijin na hannun sojoji Gwamnati bata fitar da wata sanarwa ba Ba a san inda Shugaba Talon yake ba Har yanzu babu wata takamaiman magana daga gwamnatin Benin ko rundunar soji k...
Read more

Malema Ya Nemi Shugaban Ɗaya, Kuɗi Ɗaya Da Afirka Ba Tare Da Iyaka Ba

Shugaban jam’iyyar Economic Freedom Fighters (EFF) na Afirka ta Kudu, Julius Malema, ya yi kira da a haɗa Afirka gaba ɗaya ƙarƙashin shugaba guda, kuɗi guda, majalisa guda da kuma rundunar soji guda. Malema ya yi wannan kira ne a taron shekara na Kungiyar Lauyoyin Najeriya (NBA) da aka gudanar a Enugu, inda ya ce lokaci ya yi da shugabannin Afirka su yi watsi da iyakokin da Turawan mulkin mallaka suka bari. Ya ce Afirka na da albarkatu da za su iya ƙarfafa tattalin arzikin duniya, kuma dole nahiyar ta dogara da kanta wajen samar da ci gaba. Malema ya kuma yi kira da a kawar da tsarin neman visa tsakanin ƙasashen Afirka domin sauƙaƙa hulɗa da haɗin kai. Shugaban EFF ɗin ya yabawa Najeriya saboda rawar da ta taka wajen kawo ƙarshen wariyar launin fata (apartheid), inda ya ce Najeriya da Afirka ta Kudu za su iya jagorantar ci gaban masana’antu da cinikayyar nahiyar. Game da matsalar ƙiyayya ga baƙin haure (xenophobia), Malema ya ce hakan cin amanar haɗin kan Afirka ne, yana mai jaddada ce...
Read more